OBA - Openbare Bibliotheek Amsterdam

Bang op zolder. Ik leerde Chopin's muziek voor 't eerst kennen, toen ik vijf was en de buurvrouw, waarmee wij het huis deelden, 's avonds onder andere Chopin Waltz no. 2 speelde. Alleen in mijn bedje op de akelig grote en donkere zolder, was die muziek altijd een grote troost voor mij. De schoonheid van de muziek werkte beschermend voor mij als kind; maakte dat ik mijn angstjes kon vergeten en wiegde mij zelfs in slaap.

Puberhumeur. Als tiener hield ik nog steeds van Chopin, nu omdat zijn muziek perfect paste bij de beruchte puber-stemmingswisselingen: zeurende je-weet-niet-waarom-treurnis, zoete melancholie of juist fonkelende energie. Muziek die je hart in een grote golf meezwiepte als een wankel bootje op een woelige zee naar ongewisse bestemming. Maar meeslepen liet je je door deze onrustige en bij vlagen onrustbarende muziek, waar onnoemelijk verlangen uit sprak, treurig verdriet, heftige emoties.

Chagerijnige dandy? Wat voor een man was die Chopin eigenlijk, wiens 200ste geboortedag dit jaar gevierd wordt? Als kind geestig en intelligent bleek hij ook vele talenten te bezitten: schrijven, tekenen en muziek. De man die er op schilderijen en plaatjes uitziet als een wereldwijze, extravagante dandy met halflang haar en half geloken ogen schijnt in werkelijkheid niets van dat alles geweest te zijn. Integendeel, humeurig en verslaafd aan alleen-zijn was hij. Als pianist, wiens spel schitterende van virtuositeit en fluwelen elegantie dat getuigde van een diep zielsleven, leed hij aan het euvel dat hij het verafschuwde om voor groot publiek op te treden, ook al omdat zijn toucher nogal zacht was. Hij speelde bij hoge uitzondering en dan slechts in zeer kleine kring voor mensen die hij kende. Hij bouwde zo een maximale reputatie op met een absoluut minimum aan optredens.

Smetvrees. Eigenlijk leek hij enigszins een hekel aan het menselijke ras te hebben en al helemaal aan lijfelijk contact met vertegenwoordigers ervan. Zo trok hij, smetbevreesd, elke dag vers gewassen en gesteven witte handschoenen aan. De schrijfster George Sand, die mannen verslond als waren het versgebakken croissantjes, had evenwel een tien jaar lange relatie met Chopin. Maagdelijke relatie. Zij vond hem interessant -hij stond waarschijnlijk mooi op haar "CV"- hij voelde een diepgaande passie voor haar. Zij placht te zeggen dat zij negen jaar van hun relatie maagdelijk (sic) doorgekomen was. Chopin ging gebukt onder een zeer zwakke gezondheid, Sand werd al gauw meer verpleegster dan geliefde. Naar hij zelf zei hadden drie dokters hem bezocht op Mallorca, toen hij erg ziek was: de eerste vertelde Chopin dat hij zou sterven, de tweede dat hij zijn laatste adem weldra zou uitblazen, de derde verklaarde hem al dood!
Smoezelig. Chopin componeerde in de tijd, dat hij met haar samenleefde -schande in die tijd!- wel zijn mooiste werken, dit was wellicht zijn manier van liefde betuigen, schoon en zuiver zonder smoezelige lichamelijkheden.

Hoe de man ook was, zijn grote muzikale relevantie staat buiten kijf. Zijn composities waren revolutionair, vernieuwend.

Verwijfd? Chopin had een hekel aan verhalen vertellen met zijn muziek; emoties verklanken, oproepen en uiten was wat hem dreef. Wellicht daarom zeggen sommige mensen geringschattend: ach, da's muziek voor vrouwen, hyper-emotioneel. Voor oppervlakkige luisteraars ís het misschien te mooi, te verfijnd. Maar wie zich ervoor openstelt, stapt in een achtbaan die je langs de meest uiteenlopende emoties voert: mannelijk én vrouwelijk. Zie Martha Argerich's Prelude no.16: Argentijnse furie ontmoet Poolse ziel: daar is niets fatterigs, verwijfds aan.

Pools hart. Chopin was trots op zijn Poolse afkomst; verzengende angst om zijn in oorlogssituatie levende dierbaren en heimwee naar zijn geliefde Polen torste hij altijd met zich mee. Na zijn dood in 1849 werd zijn lichaam begraven in Parijs, op Père Lachaise, zijn hart echter niet. Chopin was doodsbang om levend begraven te worden, dus had hij beschikt dat men zijn hart uit zijn lichaam  moest snijden alvorens hem te begraven. Conform zijn opdracht nam zijn zus zijn hart mee naar Polen, waar het ingemetseld werd in een pilaar van de Kerk van het Heilige Kruis in Warschau.